Goździki to przyprawa, którą większość z nas kojarzy z zimową herbatą, grzanym winem albo świątecznymi wypiekami. Coraz częściej pojawiają się jednak artykuły sugerujące, że mogą one przyspieszać metabolizm, wspierać odchudzanie i pomagać w walce z „opornym brzuchem”. Czy faktycznie tak jest? Sprawdzamy, co na temat goździków mówi nauka – bez sensacji i bez dietetycznych mitów.
Czym właściwie są goździki?
Goździki (Syzygium aromaticum) to suszone pąki kwiatowe drzewa goździkowego. Zawierają liczne związki bioaktywne, z których najważniejszy jest eugenol – składnik olejku eterycznego odpowiedzialny za charakterystyczny aromat i część właściwości biologicznych.
W goździkach znajdziemy także związki fenolowe, flawonoidy oraz substancje o działaniu przeciwutleniającym. To właśnie te składniki są przedmiotem badań naukowych.
Goździki a metabolizm – co mówią badania?
Wpływ na poziom cukru we krwi
Jednym z najczęściej powtarzanych argumentów jest wpływ goździków na gospodarkę węglowodanową. Badanie Broadhursta i wsp., opublikowane w Journal of Agricultural and Food Chemistry, wykazało, że wodne ekstrakty z goździków wykazują tzw. aktywność insulinopodobną w warunkach laboratoryjnych (in vitro).
W praktyce oznacza to jednak, że badanie nie było przeprowadzone na ludziach, dotyczyło ekstraktów, a nie przyprawy stosowanej w kuchni, i nie potwierdza, że goździki obniżają poziom cukru we krwi u zdrowych osób. Goździki mogą być elementem diety wspierającej zdrowie metaboliczne, ale nie są naturalnym „regulatorem cukru” ani środkiem zmniejszającym apetyt.
Czy goździki pomagają schudnąć?
Badania na zwierzętach – obiecujące, ale wstępne
Często cytowane jest badanie Jin i wsp. (Food & Function, 2011), w którym wykazano, że myszy na diecie wysokotłuszczowej otrzymujące ekstrakt z goździków przybierały na wadze wolniej i miały niższy poziom glukozy we krwi.
Choć wyniki są interesujące, należy pamiętać, że badanie przeprowadzono na zwierzętach, stosowano skoncentrowany ekstrakt, a nie przyprawę kulinarną, i nie ma badań klinicznych potwierdzających podobny efekt u ludzi. Obecnie nie istnieją dowody, że spożywanie goździków w typowych ilościach prowadzi do spalania tłuszczu lub realnej redukcji masy ciała.
Najlepiej udokumentowane działanie: wsparcie trawienia
Najmocniejsze dowody naukowe dotyczą wpływu goździków na układ pokarmowy. Badania Platel i Srinivasan (Molecular Nutrition & Food Research) wykazały, że przyprawy korzenne, w tym goździki, stymulują wydzielanie enzymów trawiennych, poprawiają trawienie tłuszczów i białek oraz przyspieszają opróżnianie żołądka.
W praktyce oznacza to, że goździki mogą zmniejszać wzdęcia, ograniczać uczucie ciężkości po posiłku i poprawiać komfort trawienny. To właśnie ten efekt bywa mylony z „płaskim brzuchem”. Warto jednak podkreślić, że nie jest to utrata tkanki tłuszczowej, a jedynie redukcja wzdęć i fermentacji jelitowej.
Napar z goździków – jak i kiedy pić?
Jednym z popularnych sposobów stosowania goździków jest napar. Do jego przygotowania wystarczy 5–6 całych pąków goździków i szklanka wody ciepłej lub gorącej. Napar można zaparzać kilka minut lub odstawić na kilka godzin.
Nie ma jednoznacznych dowodów, że wrzątek niszczy właściwości goździków – to raczej kwestia smaku i indywidualnej tolerancji. Napar najlepiej pić między posiłkami lub przed cięższym posiłkiem jako wsparcie trawienia. Nie należy traktować go jako środka odchudzającego.
Czy warto pić goździki na odchudzanie?
Podsumowując: goździki nie są spalaczem tłuszczu, nie zastąpią diety ani aktywności fizycznej, ale mogą wspierać trawienie i komfort jelitowy. Pośrednio mogą ułatwiać kontrolę masy ciała, jednak jej nie gwarantują. Najlepiej traktować je jako aromatyczny dodatek do zdrowej diety, a nie jako „sekret szczupłej sylwetki”.
Środki ostrożności
Goździki mają silne działanie biologiczne. Ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, osoby z chorobą wrzodową lub nadwrażliwością żołądka oraz kobiety w ciąży, szczególnie w przypadku stosowania ekstraktów. Ważne jest umiarkowanie – przyprawa ma wspierać dietę, a nie ją zastępować!
Źródła
Broadhurst C.L. et al., Insulin-like biological activity of culinary and medicinal plant aqueous extracts in vitro, Journal of Agricultural and Food Chemistry.
Jin S. et al., Clove extract inhibits fat accumulation and lowers blood glucose in high-fat diet-induced obese mice, Food & Function, 2011.
Platel K., Srinivasan K., Stimulatory influence of select spices on digestive enzymes of pancreas and small intestine, Molecular Nutrition & Food Research.
Sprawdź także: Jak skutecznie leczyć nietrzymanie moczu i odzyskać pewność siebie?
